تعریف جوشکاری
در صنعت، روشهای مختلفی جهت اتصال قطعات مختلف فلزی و غیرفلزی وجود دارد. یکی از این روشها جوشکاری نامیده می شود. در واقع عمل ایجاد اتصال (پیو.ند) بین اتمهای دو جسم را جوشکاری می گویند که می تواند بین دو فلز هم جنس و یا ناهمجنس، و یا حتی بین دو جسم غیر فلزی ایجاد شود.
جهت ایجاد پیوند بین دو جسم فلزی، یا غیر فلزی می توان از روشهای فشار/حرارت و با استفاده از ماده کمکی استفاده کرد.
انواع جوشکاری
دو مدل جوشکاری در صنعت وجود دارد. جوشکاری ذوبی و جوشکاری غیرذوبی. در جوشکاری غیرذوبی، عمل جوشکاری بدون ذوب لبه ها ی اتصال انجام می گیرد. که می تواند به صورت استفاده از حرارت و یا بدون استفاده از حرارت فرآیند جوشکاری انجام شود.
جوشکاری غیرذوبی بدون استفاده از حرارت
در این روش از جوشکاری، جهت اتصال قطعات از ضربه یا فشار استفاده می شود. نمونه این نوع جوشکاری را می توان جوشکاری انفجاری، جوشکاری با ضربات چکش، جوشکاری التراسونیک و جوشکاری توسط غلتک کاری را نام برد.
جوشکاری غیرذوبی به وسیله حرارت
در روش جوشکاری غیرذوبی با حرارت، قطعات تا دمای خمیری شدن، حرارت داده می شوند و پس از آن توسط فشار با ضربه پیوند دو جسم ایجاد می شود. نمونه این نوع جوشکاری را می توان، جوش غلتک کاری گرم و جوش آهنگری نام برد.
جوشکاری ذوبی
تقریبا همانند جوشکاری غیرذوبی به وسیله حرارت، ابتدا لبه های اتصال با حرارت ذوب شده و سپس به وسیله یک ماده کمکی و یا بدون استفاده از ماده کمکی، عمل جوشکاری انجام می شود. نمونه این نوع جوشکاری ها را می توان جوشکاری اکسی گاز و یا جوشکاری با قوس الکتریکی نظیر جوشکاری تیگ، زیرپودری نام برد.
کاربرد انواع جوشکاری در صنایع مختلف
با توجه به تنوع فلزات، شرایط کاری و الزامات کیفی، فرآیندهای مختلف جوشکاری در صنایع گوناگون به کار گرفته می شوند. هر صنعت بر اساس نیاز خود، از روشی استفاده می کند که بیشترین استحکام، دقت و بهره وری را فراهم کند.
صنعت ساختمان و سازه های فلزی
در این صنعت از جوشکاری قوسی دستی (SMAW) و جوشکاری MIG/MAG برای اتصال تیرها، ستون ها و اسکلت های فلزی استفاده می شود، زیرا این روش ها استحکام بالایی ایجاد می کنند و قابلیت اجرا در محیط های کارگاهی و فضای باز را دارند.
صنعت خودروسازی
در صنعت خودروسازی، جوشکاری مقاومتی نقطه ای و درزجوش برای اتصال ورق های نازک بدنه خودرو به کار گرفته می شود تا سرعت تولید افزایش یابد و امکان اتوماسیون خطوط مونتاژ فراهم شود.
صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، جوشکاری TIG و زیرپودری (SAW) برای اتصال لوله ها، مخازن تحت فشار و تجهیزات حساس مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا این روش ها نفوذ عمیق، کیفیت بالا و کنترل مناسبی بر حوضچه مذاب فراهم می کنند.
صنعت کشتی سازی و صنایع دریایی
در این صنعت، از جوشکاری زیرپودری و قوسی برای اتصال صفحات ضخیم فولادی استفاده می شود، چرا که این روش ها مقاومت بالایی در برابر فشارهای مکانیکی و شرایط خورنده محیط دریایی ایجاد می کنند.
صنایع هوافضا
در صنایع هوافضا، جوشکاری لیزری و جوشکاری با پرتو الکترونی برای اتصال فلزات سبک مانند آلومینیوم و تیتانیوم به کار می رود تا دقت بالا حفظ شود و ناحیه متاثر از حرارت به حداقل برسد.
صنایع پزشکی و الکترونیک
در صنایع پزشکی و الکترونیک، از جوشکاری لیزری برای اتصال قطعات ظریف و حساس استفاده می شود تا اتصالاتی تمیز، کنترل شده و بدون تغییر در ساختار قطعه ایجاد گردد.
انتخاب روش مناسب جوشکاری بر اساس جنس فلز
جنس فلز تأثیر مستقیمی بر رفتار آن در برابر حرارت و فرآیند جوش دارد. انتخاب روش مناسب جوشکاری باعث افزایش کیفیت اتصال، جلوگیری از عیوب و حفظ خواص مکانیکی فلز می شود.
فولادهای کربنی
این فلز در روش های SMAW، MIG/MAG و زیرپودری به دلیل جوش پذیری مناسب و استحکام بالا بیشترین کاربرد را دارند.
فولادهای آلیاژی و زنگ نزن (استنلس استیل)
از این فلزات برای جوشکاری TIG و MIG به دلیل کنترل دقیق حرارت و کاهش خطر ترک و خوردگی بین دانه ای استفاده می شود.
آلومینیوم و آلیاژهای آن
این فلزات در جوشکاری TIG و MIG با گاز محافظ مناسب (مانند آرگون) برای جلوگیری از اکسیداسیون و ایجاد اتصال یکنواخت به کار می رود.
مس و آلیاژهای مسی
به دلیل هدایت حرارتی بالای این نوع فلزات، معمولاً از جوشکاری TIG یا جوشکاری با گاز استفاده می شود تا کنترل بهتری بر حرارت وجود داشته باشد.
چدن
جوشکاری چدن نیازمند پیش گرم و کنترل دقیق دما است و اغلب از جوشکاری قوسی با الکترودهای مخصوص یا جوشکاری گازی استفاده می شود.
فلزات خاص مانند تیتانیوم و نیکل
جوشکاری TIG و پرتو الکترونی به دلیل حساسیت این فلزات به آلودگی و اکسیژن انتخاب می شوند.
سخن آخر
جوشکاری به عنوان یکی از مهم ترین فرآیندهای اتصال در صنعت، نقش کلیدی در ساخت و توسعه سازه ها و تجهیزات مختلف دارد. آشنایی با انواع روش های جوشکاری، کاربرد آن ها در صنایع گوناگون و انتخاب صحیح فرآیند بر اساس جنس فلز، باعث افزایش کیفیت اتصال، ایمنی سازه و کاهش هزینه های اجرایی می شود.
آموزشگاه سروش جاوید یکی از مراکز فعال در حوزه آموزش های فنی و مهارتی است که با برگزاری دوره های تخصصی
آموزش جوشکاری، هنرجویان را به صورت اصولی و کاربردی با این حرفه آشنا می کند. این آموزشگاه با بهره گیری از اساتید مجرب، تجهیزات آموزشی مناسب و تمرکز بر مهارت های عملی مورد نیاز بازار کار، فرصت مناسبی برای علاقه مندان فراهم کرده است تا دانش تئوری را به توانمندی عملی تبدیل کرده و مسیر شغلی خود را با اطمینان آغاز کنند.
