تاسیسات ساختمان چیست؟
تاسیسات ساختمان متناسب با رشد تکنولوژی و نیازهای انسان ها و کسب و کارها توسعه پیدا کرده است. امروزه تاسیسات ساختمانها و اماکن مسکونی به معنی ایجاد امکاناتی نظیر: سیستم تهویه هوا، سیستم های گرمایشی و سرمایشی، سیستم بهداشتی، سیستم ایمنی، سیستم نگهداشت مواد غذایی، سیستم مدیریت مواد دفعی (آشغال ها و غیره..)، سیستم های امنیتی و سیستم های مدیریت انرژی است. متناسب با پیشرفت های علمی و فنی و کاربرد ساختمان، طراحی و پیاده سازی ساختمان نیز متفاوت می گردد ولی در نهایت بخشی از این موارد در همه ساختمانها می بایست رعایت گردد.
تقسیم بندی تاسیسات ساختمان
می توان به طور کلی تاسیسات ساختمان را به دو بخش تاسیسات الکترونیکی و مکانیکی تقسیم کرد. در طراحی ساختمان با در نظر گرفتن کاربرد آن، از تاسیسات الکترونیکی و مکانیکی مختلفی می توان استفاده کرد.
تاسیسات الکترونیکی را می توان شامل:
- - طراحی و لوله کشی سیستم برق ساختمان (برق رسانی معمولی و سیستم تغذیه اضطراری)
- - طراحی و لوله کشی تلفن ، آنتن
- - طراحی سیستم های اعلام حریق
- - طراحی سیستم های دوربین مداربسته (سیستم امنیتی)
دانست. البته بایستی در نظر گرفت که ساختمان ها متناسب با اینکه مسکونی یا تجاری هستند و یا سازه های صنعتی هستند از تاسیسات الکترونیکی متفاوتی استفاده می کنند.
تاسیسات مکانیکی ساختمان شامل بخش های مختلفی است و می توان به :
- - تاسیسات گرمایشی و سرمایشی
- - تاسیسات بهداشتی
- - تاسیسات تهویه مطبوع هوا
- - تاسیسات آتش نشانی
- - تاسیسات تامین انرژی (بخار، گاز و ...)
- - تاسیسات استخر
اشاره کرد.
در واقع مهندسین ساختمان با استفاده از معلومات و تخصص های هر یک از بخش های ذکر شده، با همکاری امکان طراحی و پیاده سازی یک ساختمان را فراهم می آورند. در ابتدای راه طراحی و نقشه کش ساختمان ها با استفاده از معلومات مهندسین فنی هر یک از بخش ها، اقدام به طراحی و نقشه کشی ساختمان می کنند و سپس متناسب با کاربرد از تجهیزات و منابع مرتبط استفاده می شود جهت پیاده سازی ساختمان طراحی شده. تخصص در هر یک از بخش های ذکر شده نیاز به کسب اطلاعات دقیق و بروز دارد. اجرای دقیق تاسیسات در ساختمان و یا بهینه کردن آن در صنعت ساخت و ساز بسیار حائز اهیمت است و این موضوع وقتی بیشتر نمود پیدا می کند که کلیه تجارب جهانی در صنعت تاسیسات و نیز بومی سازی این صنعت در تلاش برای بهینه کردن مصرف انرژی و بالا بردن طول عمر مفید ساختمان ها بکار گرفته می شود. طراحی بروز و استفاده بهینه از تکنولوژی های تاسیسات ساختمان منجر به افزاش طول عمر ساختمان و جلولگیزی از تخریب و بازسازی زودهنگام و در نتیجه صرفه جویی در سرمایه ای که جهت پیاده سازی و یا نگهداشت ساختمان استفاده می گردد می شود.
انواع تاسیسات ساختمان
همانطور که در بالا اشاره شد تقسیم بندی در ارتباط با تاسیسات ساختمان انجام شده است که در ادامه هر یک از بخش ها توضیح داده شده اند. دقت کنید هر یک از بخش ها به طور تخصصی نیاز به مطالعه بیشتر دارد که سروش جاوید سعی دارد این اطلاعات را به صورت مختصر و مفید در اختیار خواننده محترم قرار دهد.
در یک دسته بندی کامل می توان گفت :
تقسیم بندی تاسیسات ساختمان شامل:
- - طراحی و نقشه کشی تاسیسات ساختمان
- - تجهیزات تهویه مطبوع در تاسیسات ساختمان
- - تجهیزات سرمایشی در تاسیسات ساختمان
- - تجهیزات گرمایشی در تاسیسات ساختمان
- - سیستم آبرسانی در تاسیسات ساختمان
- - سیستم گازرسانی در تاسیسات ساختمان
- - سیستم فاضلاب در تاسیسات ساختمان
- - سیستم آتش نشای و یا اطفا حریق در تاسیسات ساختمان
- - سیستم های دوربین بسته (امنیتی) در تاسیسات ساختمان
- - تاسیسات استخر در تاسیسات ساختمان
است. که در هر بخش توضیحات کامل ارائه شده است. دنیای صنعت ساختمان هر روز در حال پیشرفت می باشد و لذا هر یک از بخش های ذکر شده در تاسیسات ساختمان از تکنولوژیهای روز تاثیر گرفته و در بخش هایی باهم گره خورده اند. استفاده از بهترین تجهیزات و بالاترین کیفیت ها در هر بخش می تواند در آینده صرفه جویی مالی را نیز به همراه داشته باشد.
نگهداری و تعمیر تاسیسات ساختمان
نگهداری و تعمیر تاسیسات ساختمان برای عملکرد صحیح، ایمنی و آسایش ساکنان حیاتی است. بدون مراقبت منظم، تجهیزات تاسیساتی مانند پمپ ها، چیلرها، سیستم های گرمایش، سرمایش و برق به سرعت فرسوده می شوند و مشکلات جدی ایجاد می کنند. در این بخش، روش های پیشگیری از خرابی، سرویس دوره ای و راهکارهای افزایش طول عمر تجهیزات بررسی می شوند تا تجهیزات ساختمان همیشه در بهترین شرایط کار کند.
روش های پیشگیری از خرابی
یکی از موثرترین راه ها برای جلوگیری از خرابی تجهیزات، انجام بازرسی ها و نظارت های منظم است. بررسی دوره ای سیستم ها می تواند نشتی ها، خوردگی ها و علائم اولیه خرابی را شناسایی کند و امکان تعمیر به موقع را فراهم آورد. استفاده از چک لیست های استاندارد و پایش دقیق عملکرد سیستم ها نیز به شناسایی مشکلات کوچک قبل از تبدیل شدن به خرابی های جدی کمک می کند. در بسیاری از ساختمان های مدرن، بهره گیری از سیستم های هوشمند و سنسورها امکان تشخیص مشکلات به محض وقوع را فراهم کرده و از توقف ناگهانی سیستم ها جلوگیری می کند.
سرویس دوره ای
سرویس دوره ای تجهیزات، کلید اصلی برای حفظ عملکرد بهینه تاسیسات است. در سیستم های مکانیکی، روغن کاری قطعات متحرک، تعویض فیلترها و تنظیم فشار و عملکرد پمپ ها و فن ها از جمله اقدامات حیاتی است. در بخش تجهیزات الکتریکی، بررسی کابل ها، کلیدها، فیوزها و تابلوهای برق و اطمینان از اتصال صحیح سیستم، از خطرات احتمالی جلوگیری می کند. همچنین در سیستم های تهویه، تمیز کردن کویل ها و کانال ها، بررسی عملکرد ترموستات و تنظیم دقیق دما و رطوبت، نقش مهمی در کارکرد بهینه و کاهش مصرف انرژی دارد.
افزایش طول عمر تجهیزات
برای افزایش طول عمر تاسیسات، رعایت دستورالعمل های تولیدکننده در نصب و بهره برداری از تجهیزات اهمیت زیادی دارد. استفاده از قطعات یدکی با کیفیت و استاندارد، آموزش پرسنل بهره بردار برای استفاده صحیح و جلوگیری از فشار اضافی به سیستم و ثبت دقیق تاریخچه تعمیرات و نگهداری، همگی در افزایش دوام و کارایی تجهیزات نقش دارند. این اقدامات نه تنها باعث افرایش طول عمر تجهیزات می شوند، بلکه هزینه های ناشی از خرابی های ناگهانی و مصرف انرژی اضافی را نیز کاهش می دهند.
در مجموع، یک برنامه منظم و علمی برای نگهداری و تعمیرات، باعث می شود تاسیسات ساختمان همیشه در وضعیت ایده آل کار کنند، آسایش ساکنان تضمین شود و ایمنی و بهره وری ساختمان به حداکثر برسد.
چالش ها و مشکلات رایج در تاسیسات ساختمان
تاسیسات ساختمان مجموعه ای از سیستم های مکانیکی، الکتریکی و هوشمند است که بدون عملکرد صحیح، آسایش و ایمنی ساکنان به خطر می افتد. برخی از مهم ترین چالش ها و مشکلاتی که این سیستم ها با آن مواجه هستند، عبارتند از:
خرابی تجهیزات مکانیکی
پمپ ها، فن ها، سیستم های گرمایش و سرمایش به دلیل فرسودگی، نصب نادرست یا نگهداری ضعیف ممکن است دچار اختلال شوند که باعث افزایش هزینه های انرژی و کاهش کارایی ساختمان می شود.
مشکلات تاسیسات الکتریکی
نوسانات برق، خرابی فیوزها و کلیدها، اتصال ضعیف کابل ها و کوتاه مدت بودن عمر تجهیزات می تواند باعث اختلال در سیستم های روشنایی و برق شود و خطرات ایمنی مانند برق گرفتگی یا آتش سوزی ایجاد کند.
چالش های سیستم های هوشمند
نصب و نگهداری سیستم های BMS و تجهیزات هوشمند نیاز به دانش فنی تخصصی دارد. خرابی نرم افزاری، ناسازگاری تجهیزات یا ضعف در اتصال شبکه می تواند عملکرد کل ساختمان را مختل کند.
نشت آب و مشکلات فاضلاب
طراحی نادرست، استفاده از مصالح نامرغوب یا عدم سرویس دوره ای باعث نشت آب و گرفتگی فاضلاب می شود که خسارت به سازه، تجهیزات و بهداشت ساختمان را به همراه دارد.
مصرف انرژی بالا و ناکارآمدی سیستم ها
تنظیمات نادرست، خرابی سنسورها و عملکرد غیر بهینه سیستم های گرمایش، سرمایش و تهویه باعث افزایش مصرف انرژی و هزینه های عملیاتی ساختمان می شود.
جمع بندی
تاسیسات ساختمان بخش جدایی ناپذیر هر ساختمان است و عملکرد درست آن نقش مهمی در آسایش، ایمنی و کاهش هزینه های عملیاتی دارد. شناخت انواع تاسیسات، روش های نگهداری، سرویس دوره ای و آگاهی از چالش های رایج، کلید مدیریت موفق این سیستم ها است. برای افرادی که می خواهند به صورت حرفه ای در این حوزه فعالیت کنند، آموزش تاسیسات ساختمان در آموزشگاه سروش جاوید فرصت مناسبی است تا مهارت های عملی و دانش فنی لازم را به طور کامل یاد بگیرند و وارد بازار کار شوند.
